Raad van State kritisch over plan streekvorming lokale omroepen

Streek – De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 19 november 2025 het advies vastgesteld over het wetsvoorstel om de Mediawet 2008 te wijzigen met het doel de uitvoering van de publieke mediaopdracht op lokaal niveau te versterken. Het advies is op 24 november 2025 gepubliceerd op de website van de Raad van State.
Hieronder de samenvatting van dit zeer kritische advies.

Inhoud van het wetsvoorstel
Lokale publieke omroepen vervullen verschillende belangrijke publieke functies; zij voorzien burgers van lokaal nieuws, doen journalistiek onderzoek, en zorgen voor lokale verbinding. Volgens de regering staat het werk van lokale publieke omroepen onder druk en kunnen zij deze functies niet altijd goed uitoefenen. Met het wetsvoorstel wil de regering daar verandering in brengen en de positie van lokale publieke omroepen verstevigen. Zo wordt voorgesteld om lokale publieke omroepen voortaan vanuit het Rijk te bekostigen in plaats van door gemeenten. Verder wordt het aantal omroepen teruggebracht tot tachtig en zullen deze omroepen grotere gebieden gaan bedienen. Ook wordt de procedure voor aanwijzing van lokale publieke omroepen aangepast. De Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) moet fungeren als samenwerkings- en coördinatieorgaan voor deze omroepen.

Nader onderbouwen
De Afdeling advisering onderschrijft het belang van een sterke lokale journalistiek voor de democratische rechtsstaat. De regering verwacht dat bekostiging door het Rijk en de schaalvergroting van lokale publieke omroepen de lokale onafhankelijke journalistiek versterkt. Die verwachting moet de regering nader onderbouwen. Uit de toelichting bij het wetsvoorstel blijkt namelijk onvoldoende dat de voorgestelde maatregelen daadwerkelijk leiden tot voldoende toereikende bekostiging van lokale publieke omroepen om de uitoefening van hun publieke functies kunnen versterken. De voorgestelde maatregelen kennen bovendien risico’s. Grotere omroepen staan verder af van de lokale gemeenschappen waardoor het voor hen juist moeilijker kan zijn om hun publieke functies uit te oefenen.

Maximumaantal niet in de wet vastleggen
De Afdeling adviseert om het maximum van tachtig omroepgebieden niet in de wet vast te leggen. Dit wettelijke maximum maakt het namelijk lastig om het gebied van een omroep op te knippen als blijkt dat het gebied te groot is of onvoldoende een eigen geografische, economische en sociaal-culturele identiteit heeft.

Verdeling van criteria opnieuw bezien
Zowel de gemeenteraad als de NLPO adviseert straks het Commissariaat voor de Media bij de aanwijzing van een lokale publieke omroep. De voorgestelde verdeling van de criteria aan de hand waarvan de NLPO en de gemeenteraad adviseren, moet de regering opnieuw bezien, om ervoor te zorgen dat de lokale publieke omroep voldoende lokale binding houdt. Verder adviseert de Afdeling advisering om in de toelichting bij het wetsvoorstel beter uit te leggen dat de NLPO geen openbaar gezag uitoefent.

Bijzondere persoonsgegevens beschermen
Tot slot adviseert de Afdeling advisering om in het wetsvoorstel nader te concretiseren welke passende maatregelen moeten worden uitgewerkt om de bijzondere persoonsgegevens te beschermen van vertegenwoordigers van maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen bij een lokale publieke omroep.

Conclusie
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft dus een verrassend aantal bezwaren bij het wetsvoorstel. Zij adviseert de regering dan ook dit niet bij de Tweede Kamer in te dienen, tenzij het voorstel is aanpast.
Kortom: de uiteindelijke vorming van streekomroepen zoals de regering voor ogen heeft komt wellicht toch weer op de tocht te staan.